In uw kot, maar dan zonder dak

Beste lezer

Afgelopen zondag liep ik met mijn man door het centrum van Doornik. Het was al avond, de zon wierp haar laatste warme stralen op ons gezicht, onze hond Ellie dartelde vrolijk aan de lijn. ’t Was zo gezellig met z’n tweetjes in die mooi stad… We passeerden vrolijk pratend een vrouw die op een drempel van een bankkantoor een sigaretje rookte. We waren net voorbij toen ze ons iets vroeg. Ik had het al half verstaan en zei tegen m’n man, ‘ze vraagt om geld, regel jij dat even’. Mijn Frans is zo gebrekkig dat ik dat liever over laat aan mijn wederhelft. Ik keek toe hoe mijn man een mini-gesprekje met haar aanging. Ze zag er niet verwaarloosd uit, niet typisch dakloos, niet bedelend, gewoon een vrouw zoals ik.

We liepen allebei in gedachten verzonken verder, de zon scheen precies iets minder warm, de stad was plots minder mooi. Beide voelden we de onmacht, dachten aan ons warme nestje, iets dat zij niet meer heeft. In de auto op weg naar huis praten we nog wat verder, wisselen we ideeën uit over hoe wij armoede zouden aanpakken…

Daklozen in coronatijden

Figuur 1

Daklozen, mensen zonder papieren, behoren tot de meest kwetsbare groepen. Daarom vormen ze in een specifieke doelgroep voor virussen, zoals Corona. 

“Voor de daklozen wordt deze situatie met de dag extremer. Sowieso zijn zij het gewoon om er niet bij te horen, maar dat gevoel wordt vandaag geaccentueerd door de voorzorgsmaatregelen. Na de nachtopvang komen de daklozen buiten, en dolen ze een hele dag. Ze kunnen niet op een bank zitten, niet in het station gaan schuilen, mogen ook niet samenhokken. . . . Ook komen er meer vrouwen aankloppen: vaak zijn die buitengezet of mishandeld.” (Vantyghem, 30 maart 2020)

Grondslag voor de armenzorg

Toen mijn man en ik aan het praten waren over hoe we mensen in armoede en dakloosheid konden helpen waren we ons ervan bewust dat hier al zo veel over nagedacht is en al heel veel organisaties zijn die rond deze problematiek werken. Armoede los je al niet op door alleen de middelen te voorzien, neen, je moet mensen helpen zelf het heft in handen te nemen, een tijdje naast hen gaan staan in de maatschappij en stilletjes loslaten...

Figuur 2

Juan Luis Vives was iemand die door had dat je dit probleem niet oploste door alleen liefdadigheid. Hij was een Spaanse geleerde uit de late Middeleeuwen die vrijwel zijn hele actieve leven in de Nederlanden leefde.

Na zijn studie in Parijs vestigde hij zich in Brugge en werd hij hoogleraar aan de universiteit van Leuven. Hij schreef in het latijn het boek ‘Subventione pauperum’ en in opdracht van de stad Ieper vertaald onder de titel ‘Secours van de aermen’. 

Hierin pleitte hij voor een veel efficiëntere en systematische aanpak van de armenzorg. Dit door groepen burgers te omschrijven die recht op steun verdienen. Zo verdienden armen de steun van de lokale gemeenschap, maar alleen na onderzoek naar hun leefsituatie en leefstijl. Criminelen moesten volgens hem niet gestraft worden, maar geholpen worden om goede burgers te worden.

Volgens Vives kon armoede vermeden worden door iedereen, in overeenstemming met hun mogelijkheden, aan het werk te zetten. Wie geen vaardigheden had moest scholing krijgen, en wie zich ziek voordeed moest streng gestraft worden.

In zijn ogen was niemand werk onbekwaam, zelfs blinden konden in hun eigen levensonderhoud voorzien door wol te spinnen of rieten mandjes te vlechten…

Het werk van Vives heeft een grote invloed gehad op het denken over een stedelijk armoedebeleid, en formuleert de principes die aan de grondslag liggen van een activerende verzorgingsstaat.

Voor wie de naam Vives een belletje doet rinkelen: De hogeschool Vives is naar hem vernoemd...

Bedankt voor het lezen en tot een volgende keer!

Liene

Bronnen:

Vantyghem, P. (30 maart 2020). Waar moeten daklozen de hele dag heen. De standaard. Geraadpleegd op 18 mei 2020, op https://www.caw.be/wat-beweegt-er/nieuws/waar-moeten-daklozen-de-hele-dag-heen/

Steyaert, J.(2009, 27 september). Concilie van Tours, van armentafels tot voedselbanken. Geraadpleegd op 20 mei 2020, op https://www.canonsociaalwerk.eu/be/details.php?cps=0&canon_id=1

Steyaert, J. (2016, 10 maart). Juan Luis Vives, armenzorg en de opkomst van het humanisme. Geraadpleegd op 20 mei 2020, op https://www.canonsociaalwerk.eu/be/details.php?cps=4

Juan Luis Vives. (2020, 28 april). In Wikipedia. Geraadpleegd op 20 mei 2020, op https://nl.wikipedia.org/wiki/Juan_Luis_Vives

Bronnen foto's: 

Figuur 2. Overgenomen van Google, 2020 Geraadpleegd op 20 mei 2020, op https://www.google.com/search?q=juan+luis+vives&sxsrf=ALeKk01gMlbdVuVtdE5rH3Sg8EIO3gMDGQ:1589984123861&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=2ahUKEwiYwJq30MLpAhXHyqQKHe4WBe0Q_AUoAXoECBYQAw&biw=1777&bih=786#imgrc=rlFGZhIW2IgjqM

Figuur 1. Overgenomen uit Bedelaars niet langer overal welkom in De Panne van Radio 2, 2020  https://radio2.be/west-vlaanderen/bedelaars-niet-langer-overal-welkom-in-de-panne